ਨਾਦ

contemporary punjabi poetry

Archive for ਮਾਰਚ, 2010

ਵਰ ਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਢ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਿਆ। ਲਿਖਣਾ ਦੂਰ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਪੀਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਕਵਿਤਾ ਪੀੜ ਨੂੰ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਛਲਾ ਅਰਸਾ ਬੇਹੱਦ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਕਫੇ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ ਪਿਓ ਗੁਆ ਲਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ। ਕੁਝ ਨੁਕਸਾਨ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨਵੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਓ ਮੀਆਂ’ ਛਪਵਾਈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ। ਮੇਰੇ ਅਸਹਿ ਅਤੇ ਅਕਹਿ ਨਿੱਜੀ ਦਰਦ ਤੇ ਤਾਂਘ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ ਦੇ ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੀਤ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ:

ਵਰ ਦੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ

ਇਹ ਭਟਕਣਾ ਹੈ ਗਿਆਨਾਂ ਦੀ
ਇਹ ਥਿੜਕਣਾ ਹੈ ਧਿਆਨਾਂ ਦੀ
ਮੈਨੂੰ ਰੱਸੀ ਉਤੇ ਤੋਰੀਂ ਨਾ
ਵਰ ਦੇ ਦਈਂ ਮੇਰੇ ਭੋਗ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ
ਵਰ ਦੇ ਦੇ

ਇਹ ਤੜਫ, ਇਹ ਜੋ ਸੇਕ ਹੈ
ਇਸ ਸੇਕ ਦਾ ਜੋ ਭੇਤ ਹੈ
ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦੈਂ, ਤੂੰ ਕਬੂਲ ਲਈਂ
ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਤੇ ਮੇਰੇ ਸੋਗ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ
ਵਰ ਦੇ ਦੇ

ਐਵੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ
ਇਸ ਦਰਦ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ
ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਲੈ, ਆਪੇ ਜਾਣ ਲੈ
ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ ਨੂੰ , ਮੇਰੇ ਰੋਗ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ

ਖੈਰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਤੇਰਾ ਕਰਮ ਹੈ
ਇਹੀ ਭੇਤ ਹੈ ਇਹੀ ਮਰ੍ਹਮ ਹੈ
ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਦੇਖਦਾ
ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ, ਸੰਜੋਗ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ

ਇਹ ਜੋ ਮਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਭਾਰ ਹੈ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਕਾਰ ਹੈ
ਨਾ ਇਹ ਝੱਲਦਾ ਨਾ ਇਹ ਮੰਨਦਾ
ਕਿਸੇ ਵਰਜਣਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਨੂੰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋਗ ਨੂੰ

ਸ਼ਮੀਲ

ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣ ਦੇ

ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ ਸਾਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ‘ਓਨਮ’ ਆਈ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿਚਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਓਨਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਲੋਚਕਾਂ ਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੌਣਾਂ ਸਤਲੁਜ ਕੋਲ ਦੀਆਂ’ ਛਪੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਿਵਾ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਕਵਿਤਾ ਬੇਜਾਨ ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਸੋਹਲ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਪਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਨਵੀਂ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ‘ਓ ਮੀਆਂ’ ਵਿਚ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਪਰਮਜੀਤ’ ਹੈ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੀਤ ਮੈਂ ਇਥੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ਮੀਲ

ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣ ਦੇ

ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣ ਦੇ
ਗੂੰਜਣ ਦੇ ਤੂੰ ਪਿਆਰ
ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣ ਦੇ
ਗੂੰਜਣ ਦੇ ਸਭ ਤਾਰ

ਮੈਂ ਕਮਲੀ ਦੀ ਰੀਝ ਨਿਮਾਣੀ
ਬੁੱਲ੍ਹੀਂ ਕਾਂਬੇ, ਨੈਣੀਂ ਪਾਣੀ
ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਨਿਮਾਣੀ
ਲੈ ਚਲ ਨਦੀਓਂ ਪਾਰ……

ਪਰਬਤ ਪਰਬਤ ਬਰਫ਼ਾਂ ਸੇਜਾਂ
ਪਲਕਾਂ ‘ਚੋਂ ਲਿਖ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੇਜਾਂ
ਮੈਂ ਮਾਰੀ ਰਾਂਝਣ ਦੇ ਹੇਜਾਂ
ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਾਰ…..

ਸ਼ਾਹਰਗ ਤੀਕ ਲਰਜ਼ਦੇ ਪਾਣੀ
ਚੰਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਡਾਣੀ
ਜੋਤ ਨੂਰਾਨੀ, ਝਾਲ ਝਲਾਣੀ
ਦਿਸਦੀ ਦਸਵੇਂ ਦੁਆਰ…..

ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਾਲਾ
ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ
ਸਹਿਜ ਸਮਾਧੀ, ਜੋਤਿ ਉਜਾਲਾ
ਰਿਮਝਿਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ….

ਲਾ-ਮਹਿਦੂਦ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋਏ
ਸਰ ਵਿਚ ਕਮਲ ਪਸਾਰੇ ਹੋਏ
ਲੂੰ ਲੂੰ ਜਗਮਗ ਤਾਰੇ ਹੋਏ
ਮਿਟ ਗਏ ਅੰਧ ਗ਼ੁਬਾਰ….

ਸ਼ਬਦ

ਸ਼ਬਦ ਤਾਂ ਇੰਝ ਹਨ
ਜਿਵੇਂ ਚਿਮਟੀ ਨਾਲ ਮਨ ਪਕੜਨ ਲੱਗੀਏ
ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਚ ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਲਿਖੀਏ
ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਢੋਣ ਲੱਗੀਏ
ਸ਼ਬਦ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ ਬੱਸ………